Trong sản xuất nông nghiệp, nấm bệnh tồn tại trong đất là một trong những nguyên nhân hàng đầu khiến cây trồng sinh trưởng kém, vàng lá, héo rũ, thối rễ và suy kiệt lâu dài.
Điểm nguy hiểm của nhóm nấm này là chúng âm thầm tồn tại trong đất nhiều năm, chỉ bộc phát mạnh khi điều kiện đất và bộ rễ suy yếu, khiến việc xử lý sau khi phát bệnh gặp rất nhiều khó khăn.

Việc hiểu rõ các loại nấm bệnh gây hại qua rễ, cơ chế tồn tại cũng như hướng quản lý từ gốc là yếu tố then chốt để canh tác an toàn và bền vững.

1. Nấm bệnh trong đất là gì? Vì sao đặc biệt nguy hiểm?

Nấm bệnh trong đất là nhóm vi sinh vật gây hại tồn tại sẵn trong đất hoặc tàn dư cây trồng, xâm nhập vào cây chủ yếu thông qua hệ rễ hoặc các vết thương cơ giới.
Khác với bệnh hại trên lá hay thân, nấm đất khó phát hiện sớm, khi triệu chứng trên mặt đất xuất hiện thì bộ rễ thường đã bị tổn thương nghiêm trọng.

Đặc điểm chung của nấm đất:

• Có khả năng tồn tại lâu dài trong đất
• Phát triển mạnh trong điều kiện đất ẩm, úng, bí khí
• Dễ bộc phát khi đất mất cân bằng hữu cơ – vi sinh
• Khó xử lý triệt để nếu chỉ dựa vào thuốc hóa học

2. Các loại nấm bệnh gây hại qua rễ và tồn tại trong đất phổ biến

1. Nấm Pythium – Nguyên nhân chính gây thối rễ, chết cây con

Nấm Pythium là nhóm nấm thủy sinh tồn tại trong đất, đặc biệt phát triển mạnh khi đất ẩm kéo dài hoặc úng nước.

Tác hại điển hình:

• Rễ cây bị thối đen, nhũn, mất khả năng hút nước và dinh dưỡng
• Cây con dễ héo rũ và chết nhanh sau trồng
• Cây trưởng thành sinh trưởng chậm, vàng lá, còi cọc

Pythium thường xuất hiện nhiều trong giai đoạn ươm giống, cây con mới trồng hoặc ở những vườn có hệ thống thoát nước kém.

2. Nấm Phytophthora – Thối rễ, thối gốc, xì mủ nguy hiểm

Phytophthora là một trong những loại nấm đất gây hại nghiêm trọng nhất trên cây ăn trái.

Điều kiện phát sinh:

• Độ ẩm cao
• Đất úng nước, bí rễ, thoát nước kém

Triệu chứng phổ biến:

• Rễ bị thối đen, nhũn
• Gốc và thân xuất hiện vết loét nâu sẫm, có thể chảy nhựa
• Lá vàng, héo rũ nhanh
• Trái bị thối từ cuống hoặc vỏ, lây lan rất nhanh trong mùa mưa

3. Nấm Fusarium – Héo vàng, nghẽn mạch dẫn

Nấm Fusarium phát triển mạnh trong điều kiện đất ẩm và nhiệt độ cao, xâm nhập vào cây qua rễ hoặc vết thương.

Đặc điểm nguy hiểm của Fusarium:

• Tấn công trực tiếp vào hệ thống mạch dẫn
• Gây nghẽn vận chuyển nước và dinh dưỡng

Biểu hiện thường gặp:

• Lá vàng, héo từ gốc lên ngọn dù cây vẫn đủ nước
• Rễ thối đen, teo tóp
• Thân cây nứt nẻ, khô rỗng, dễ gãy
• Khi cắt ngang thân hoặc rễ, mạch dẫn chuyển màu nâu sẫm
• Quả, củ bị thối, xuất hiện đốm trắng hồng hoặc cam nhạt

4. Nấm Rhizoctonia – Lở cổ rễ, thối rễ, cháy lá

Rhizoctonia tồn tại lâu trong đất và tàn dư cây trồng, phát triển mạnh ở 25–30°C.

Tác hại chính:

• Lở cổ rễ, làm cây yếu và dễ đổ ngã
• Thối rễ, giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng
• Trên sầu riêng có thể gây cháy lá, khô đọt, chết cành

5. Nấm Sclerotinia (Sclerotium) – Thối gốc, héo rũ mốc trắng

Loại nấm này có khả năng tồn tại lâu dài trong đất nhờ hạch nấm.

Triệu chứng:

• Thối cổ rễ, thối gốc
• Cây héo rũ dần
• Gốc cây xuất hiện mốc trắng và hạch nấm

6. Nhóm nấm đất kết hợp tuyến trùng

Một số nấm đất kết hợp với tuyến trùng gây bệnh phức hợp, tồn tại sâu trong đất.

Hậu quả:

• Rễ bị tổn thương nặng
• Cây suy kiệt nhanh
• Rất khó phục hồi nếu xử lý muộn

7. Nấm Colletotrichum – Tác nhân gây bệnh thán thư

Nấm Colletotrichum phát triển mạnh ở 25–30°C và độ ẩm trên 95%.

Triệu chứng:

• Lá xuất hiện đốm nâu đen, lõm, viền vàng
• Quả có vết thối lõm, bào tử màu hồng hoặc cam
• Thân, cành khô, cây suy yếu, giảm năng suất

3. Vì sao phần lớn nấm bệnh trong đất tồn tại và bộc phát mạnh?

Phần lớn nấm đất không tự sinh ra, mà tồn tại lâu dài do điều kiện đất canh tác không phù hợp:

• Đất ẩm, úng nước → môi trường yếm khí thuận lợi cho nấm
• Đất thiếu mùn, cấu trúc kém → rễ yếu, giảm oxy
• Lạm dụng phân hóa học và thuốc BVTV → vi sinh có lợi suy giảm
• Dư hữu cơ tươi, phân chưa hoai → tạo nguồn thức ăn cho nấm
• Rễ bị tổn thương → nấm dễ xâm nhập và gây bệnh

Bản chất của nấm đất là vấn đề hệ sinh thái đất mất cân bằng.

4. Giải pháp quản lý nấm đất bền vững với phân hữu cơ vi sinh Hi-tech Organic

Quản lý nấm và vi sinh vật gây hại không thể chỉ dựa vào thuốc, mà cần bắt đầu từ việc xây dựng nền đất khỏe.
Khi đất giàu hữu cơ, thông thoáng và hệ vi sinh có lợi phát triển mạnh, nấm bệnh sẽ bị ức chế tự nhiên ngay từ vùng rễ.

Phân bón hữu cơ vi sinh Hi-tech Organic mang lại giải pháp toàn diện:

• Bổ sung hữu cơ hoai mục, tăng mùn cho đất
• Cải thiện cấu trúc đất, giúp đất tơi xốp, thoát nước tốt
• Cân bằng pH, tạo môi trường thuận lợi cho rễ
• Tăng mật độ vi sinh vật có lợi, cạnh tranh và ức chế nấm hại
• Bảo vệ bộ rễ, giảm nguy cơ xâm nhiễm
• Tăng sức chống chịu của cây trước úng, hạn và stress môi trường

Nấm đất không thể xử lý dứt điểm trong ngày một ngày hai, nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu bắt đầu đúng cách từ nền đất.

Đầu tư cho đất khỏe – giàu hữu cơ – vi sinh cân bằng chính là cách phòng bệnh bền vững, giảm phụ thuộc thuốc hóa học và bảo vệ vườn lâu dài.

Để được tư vấn thêm hoặc đặt hàng sản phẩm liên quan đến các sản phẩm phân bón, thuốc bảo vệ thực vật sinh học, bà con vui lòng gọi: 0933 921 349 hoặc inbox Fanpage: Đức Thành Group để được hỗ trợ kỹ thuật.